AŞOTU (KİŞNİŞ) FAYDALARI, ZARARLARI, ÇAYI, SALAMURASI

Coriandrum sativum latinde adıdır.
Aşotunun diğer isimleri nelerdir diye sorarsanız kişniş, kişnit, Abaza otu, yumurcak, kara kimyon, sativum, kinzi, kuzbere olarakda adlandırlır.
Maydanozgillerden yeşil bir bitkidir. Yaprakları maydanoz benzer. Hatta pazar tezgahın da dikkatli bakmaz iseniz maydanoz sanabilirsiniz. Ancak kendine özgü bir tadı, kokusu ve aroması vardır.
Yaprağı, gövdesi, kökü, tohumu kullanılır.
Kişniş tohumu sarı, yeşil renkte küçük yuvarlak bir görünümdedir. Kuru ve güneş almayan yerde, hava almayacak şekilde uzun süre muhafaza edilebilir. Öğütülerek toz haline getirilebilir. Ancak ihtiyaç kadarı toz haline getirilmelidir. Zaman ile koku ve aromasını yitirir. Bazı kişiler evde çiçek saksılarında kişniş yetiştirir. Tohumu sonbaharda ekilir. Güneş sever.
İçeriğinde nişasta, şeker, tanen, sabit ve uçucu yağlar bulunur.
Aşotu nerede bulunur, alınır diye sorar iseniz mevsimi sonbahar eylül ayıdır. Yılda iki hafta kadar piyasada bulunur. Taze aşotunu semt pazarlarından satın alabilirsiniz. Kurutulmuş aş otu ve kişniş tohumunu ise aktarlardan temin edebilirsiniz.
Eski Mısır, Çin ve eski Sankristlere dayanan bir tarihçesi vardır. İncil de adı geçer.
Ülkemizde ana vatanı Akdeniz havzası olmakla birlikte bir çok yerde üretilir. Konya, Isparta ve Burdur? da en fazla yetiştirilir. Erzurum? da kullanımı çok yaygın olup ayran aşı ( ayran çorbası ) ile birlikte anılır. Erzurum? da her evin buzdolabında hazırlanmış aşotu mevcuttur. Çerkez ve Abazalar da çok kullanır. Hatta bir ismi de Abaza otudur. Çerkez tavuğuna tat verir. Azeri ve Gürcü mutfağında da sık kullanılır.

KİŞNİŞ HANGİ YEMEKLERDE KULLANILIR, KULLANIM ALANLARI

Taze, kurutulmuş, salamura olarak tüketilir. Yine tohumu baharat olarak kullanılır.
Tek başına yemeği yapılabilir.
En sık kullanım alanı ayran çorbası, yayla çorbası ( yoğurt çorbası ) ve çorbalardır. En çok tavuk yemeklerinde, güveçte yapılan yemekler de , salatalarda, menemende kullanılır.
Kebap, köfte, taze ve kuru fasulye, biber dolması, soslara , bulgur pilavı gibi yemeklere katılır.
Tohumu tarhana ve turşularda ( özellikle domates turşusunda )kullanılır.
Ayrıca içki ve likör imalatında, pasta ve şekercilikte kullanılır.
Keskin kokusundan dolayı kişniş yaprağından parfüm yapılır.
Sivilce ve yaralara antiseptik olarak kişniş çayı sürülür.

AŞOTU ERZURUM AYRAN ÇORBASI ( AŞI) TARİFİ

Erzurum? da bilhassa eve gelen misafirlere ikram edilen besin değeri yüksek, yapımı emek isteyen zengin bir yöresel çorbadır.

MALZEMELER :

1 çorba kasesi aşurelik buğday ( gendime, yarma, dövme)
2 yemek kaşığı kıyma
5 kepçe yoğurt ( yoğurt ekşi ve kaymaklı olur ise daha makbuldür )
2 yemek kaşığı un
1 baş kuru soğan
1 tane yumurta
2 -3 yemek kaşığı sıvı yağ
1 tutam karabiber
1 tutam aşotu ( aşotu bulunamaz ise yerine nane kullanılabilir )

YAPILIŞI :

1 çorba kasesi aşurelik buğday bir gece önceden ılık suda bekletilir. Ertesi gün düdüklü tencerede 29 dakika kadar haşlanır. Bir tencerede rendelenmiş bir baş soğan üç yemek kaşığı sıve yağ ve yahut iki yemek kaşığı tereyağı ile öldürülür. Kıyma bir tutam karabiber ve tuz ile yoğrulur. Etten nohut büyüklüğünde parçalar koparıp el ile yuvarlanır. Minik minik köfteler elde edilir. Soğanın üzerine konur. Pişirilir. Bir leğen içerisine iki kaşık un, bir yumurta ve yoğurt eklenip iyice çırpılır. Bu karışıma soğuk su eklenir. Bir tenceredeki haşlanmış buğdayın üzerine eklenir. Kaynayıncaya dek sürekli karıştırılır. Kaynayınca yağ, soğan, köfte harcı ilave edilir. Bir tutam kıyılmış aşotu ilave edilir. Malzemeler birbirine geçinceye ve eti biraz daha pişene kadar bir müddet ortalama on dakika daha pişirilir. Afiyet olsun.

AŞOTU SALAMURASI ( AŞOTU NASIL SAKLANIR )

Taze aşotunu salamurasını yaparak buzdolabında iki seneye kadar muhafaza etmek mümkündür.

Yapılışı :

Aşotunu temizleyin. Yıkayın. Sadece yapraklarını değil gövdesini de kullanın. Bir bıçak yardımı ile ince ince kıyın. Tuzlayın. İki saat kadar bekletin. Daha sonra tekrar yıkayın ve tuzundan arındırın. El ile iyice sıkıp suyunu süzün. Aralarına iri tuz serperek cam bir kavanoza bastırın. Kapağını sıkıca kapatın.

AŞOTU FAYDALARI

Civa gibi ağır metallerin atılmasını sağlar. Kan dolaşıma ağır metaller geçeceği için gebe kadınlara önerilmez.
İştah açar. Sindirimi hızlandırır. Mideyi rahatlatır. Gaz söktürür.
Ani başlayan karın ağrılarını keser.
Kramplar için kullanılır.
Kuvvet verir.
Güçlü bir afrodizyaktır. Özellikle kadınlarda olmak üzere erkeklerde de cinsel isteği arttırır. Ancak fazla yenilmesi erkeklerde zıt tesir yapar. Erkek kısırlığında kullanılır.
Sakinleştirici etkisi bulunur.
Baş dönmesine iyi gelir.
Tansiyonu düşürür.
Bilhassa çocuklarda ishali keser.
Migren ve romatizma ağrılarında faydalıdır.
Behçet hastalığında kullanılır.
Hafızayı kuvvetlendir. Alzheimer ( bunama ) hastalığını önler.

KİNİŞ YAĞI ( ETER YAĞI )

Presleme ve damıtma yöntemi ile elde edilir. Yukarıdaki faydalarından yararlanmak amacı ile 100 ml suya veya bir kesmeşeker üzerine 2-3 damla damlatılmak yolu ile kullanılır. Günde üç kez içilir. Haricen ise masaj yaparak cilde tatbik edilir.
KİŞNİŞ ÇAYI NASIL HAZIRLANIR
Kişnişi şifalarından faydalanmak için alan kişiler çayını da içerler. Bir tatlı kaşığı kişniş tohumu biraz ezilerek bir bardak kaynamış suda beş dakika demlenmek sureti ile içilir.

AŞOTU ( KİŞNİŞ) ZARARLARI)

Fazla yenmesi çnerilmez.
Hamileler yememelidir. ( yukarıya bakınız)
İçeriğindeki uçucu yağlar nedeni ile mide gastrit ve ülser hastalığı olan kişilerin fazla yememesi gereklidir.

Yorum

Yorum

Yorum Yap

Required fields are marked *. Your email address will not be published.

*