Bebeklerde kansızlık özelliklede 6 ay ile 2 yaş arasında iyi beslenmemeye, demir emilim bozukluğuna ya da açık veya gizli kan kaybına bağlı bir hastalıktır. Kırmızı kan hücrelerinin az ve kalitesiz olmasıdır. Zeka geriliğine neden olması açısından önemlidir. Özelliklede prematüre bebekler demir depoları boş olarak, yeterli demiri depolamadan doğduklarından yüksek risk altındadırlar. Genelde çocuklara bir yaşından önce kan ilacı önerilmez. Ancak prematüre bebeklere yapılan kan sayımının sonucuna göre başlanabilir. Nadiren kan vermek gerekebilir. Bebeğin anne sütü almaması da kansızlığa yol açar. İnek sütü demir açısından fakirdir.

Nedenler

Anne sütü almama
Prematüre doğmak
Altı aydan sonra ek gıdalara zamanında başlanmaması ya da demirden fakir diyet
İnek sütü almak, inek sütü allerjisi
Mide ülseri ( kan kaybına neden olur )
Basur ( kan kaybına neden olur )
Bazı ilaçlar ( Besinlerin emilimini etkilemek ve bağırsaklarda kanamaya yol açmaları nedeniyle kan değerlerini düşürürler.)

Tanı

Fizik muayene, kan sayımı testi ile konur.

Belirtiler

Huzursuzluk, fazla uyuma ya da uykusuzluk, davranış değişiklikleri, gelişim geriliği, katılma nöbetleri, soluk cilt görünümü , toprak, kum, buz, kağıt yeme. .

Tedavi ve yapılması gerekenler

Doktor istemine göre kan ilaçları aç olarak verilir. Anne sütü ya da demirden zengin mama verilir. İnek sütü bir yaşına kadar verilmez. Altı aydan sonra demirden zengin ek gıdalara başlanır. Demirden zengin yiyeceklerle birlikte C vitamini içeren yiyeceklerde demir emilimini arttırdıkları için verilirler. Besinlerin hazırlanmasında metal içeren parçalayıcılar kullanmayın.

Hidrosefali nedir

Hidrosefali beyin içindeki suyun artmasıyla karakterize bir hastalıktır. Beynimizde beyin omurilik sıvısı yapan dört adet karıncık vardır. Bu sıvı damarlar tarafından sürekli boşaltılır. Bu sıvının fala üretilmesi, boşaltımının tıkanması ya da emiliminin bozulması durumlarında hidrosefali oluşur. Bu boşaltımın tıkanması durumunda beyin omurilik sıvısı birikir. Beyin- omurilik sıvısının artmasıyla birlikte kafa içi basınçta artar. Küçük bebeklerde en önemli belirtisi kafa büyümesidir. Büyük çocuklarda kafa iskelet gelişimi tamamlandığı için kafa büyümesi olmaz

Belirtileri nelerdir

Bebeklerin her muayenede kafa çapları ölçülür ve bebeğin kaç aylık olduğuna bağlı olarak bunun normal sınırları vardır. Anormal kafa çapı büyümesi hidrosefaliyi düşündürür. Her kafa büyümesi hidrosefali olmayabilir. Yine bu bebekler de en erken belirti olarak gözde günbatımı görünümü, yüksek ve tiz sesle ağlama, bıngıldakta gerginleşme, kafadaki damarlarda belirginleşme bulunur. Nöbet geçirme görülür. Huzursuzluk, iletişim kurma güçlüğü, baş ağrısı ve fışkırır tarzda kusma görülür. Görme bozuklukları oluşur. Konuşma ve yürümede geri kalırlar. Okul başarısı düşer.

Nedenleri

Doğumsal sebebi bilinmeyen hidrosefali
Prematüre olmak
Spina bifida bulunması
Tümörler
Genetik
Menenjit geçirme
Dandy-walker kistleri

Tanı

Bilgisayarlı tomografi, Beyin ultrasonografisi ve beyin manyetik rezonans ile konur.

Tedavisi

İlaç tedavisi bulunmamaktadır. Tedavisi cerrahidir. Şant takılması ve üçüncü ventrikülün çıkarılması şeklindedir. Şant ömür boyu kalır ve beyin hasarı oluşmasını engeller. Eğer erken tanı ve şant takılması ile beyin hasarı önlenir ise zeka geriliği olmaz ve çocuk normal hayatına devam edebilir.

Özelliklede prematüre bebekler demir depoları boş olarak doğarlar ve doğum sonrası kansızlık gelişme risk ve oranları fazladır. Bebeğinize doktor kan ilacı başlamış ise bu ilacı aç olarak verin. Beslenme aralarında vermeye gayret edin. Kan ilaçlarını besinlerle birlikte vermeniz ilacın fayda etmemesine ya da çok az fayda etmesine yol açar.

Manyetik rezonans yani MR çekilirken bebeğin tamamen hareketsiz durması gerekmektedir. Bu da tahmin edileceği üzere mümkün değildir. Bunun için bebek ve çocuk yaş gurubunda anestezili MR çekilir. Her yerde bebek ve çocuk MR ‘ı çekilemez. Anestezi uzmanının ve acil durumlarda müdahale edecek sağlık ekip ve ekipmanının bulunduğu tam teşekküllü merkezlerde çekilmelidir. Bebek en az 6 saat beslenmemek sureti ile aç olarak merkeze götürülür. Mor ya da sarı renkte ince intraket ( iğne ) ile önce bir damar yolu açılır. Buradan onu çekim sırasında uyutacak dozda kilosuna göre anestezi ilacı verilir. Solunum ve kalp atımı MR cihazına uyumlu monitörlerle sürekli izlenerek çekim tamamlanır. Prematüre bebekler anestezi aldıktan sonra soluk almayı unutabilirler. Buna apne denir. Bu durumun gelişmemesi için eğer çok acil bir durum yoksa bebeğin en azından iki buçuk ayını düzeltilmiş yaşına göre doldurmuş olması önerilir. İşlem sonrası oksijen tüplü bir sedye yardımı ile oksijen verilmesi eşliğinde bir gözlem odasına götürülür. Oksijen alır. Solunumu ve kalp ritmi bir monitör yardımı ile takip edilir. Uyanıp ağlayana dek yaklaşık iki saat gözlem altında tutulduktan sonra damar yolu çekilip eve gönderilir. Verilen ilacın miktarına göre MR bitimi saatinden itibaren en az iki saat beslenmez.

Bu bebeklerin bakımı biraz daha fazla dikkat, bilgi, özen ve sorumluluk gerektirir. Prematüre bebekler miyadında doğan bebeklere göre daha fazla üşürler. Bu nedenle bulundukları odanın ısıtmasına dikkat edilmesi gerekmektedir. Bebeği kat kat giydirmektense mevsime göre örneğin kışın bir çıtçıtlı badi ile kadife bir tulum giydirip oda ısısını yüksek tutmak daha uygundur. Özel pematüre bebek giysileri piyasada bulunmakla birlikte çok pahalıdır.İki yaşına kadar yorgan ve yastık kullanmayın. Battaniye ile örtmek yeterlidir. Kollar battaniyenin dışında kalmalıdır. Boğulma riskine karşı bebeğin ayakları karyolaya neredeyse temas etmelidir. Böylece battaniyenin içine kayıp nefes alamama riski önlenir. Pozisyonu yaklaşık 2 saatte bir kıvrılıp rulo yapılarak şekillendirilmiş battaniye vb. yardımı ile değiştirilmelidir. Ortalama 2-4 saatte bir her beslenme öncesi altı değişip oksitin pomat sürülmelidir. Pişik oluşması beklenmemelidir. Eve gelen ziyaretçiler özelliklede küçük çocuklar sınırlandırılmalıdır. Hasta bir çocuğun bulunduğu havadan beş dakika bile soluması bu bebeklerin mikrop kapmasına yeter ve eğer hasta olurlarsa zor toparlarlar. Yaşam direncini arttırıcı, bağışıklık sistemini kuvvetlendirici, hastalıklara karşı koruyucu ve antibiyotik özellikli olması ve daha zeki olmalarına katkıda bulunması açısından bu bebekler için en ideal besin anne sütüdür. Özelliklede halk arasında ağız sütü denilen sütü ve akabindeki koyu sarı renkte ilk sütleri almaları önemlidir. Anne sütünün olmaması veya yetersizliği durumunda doktorun bilgisi ile özel prematüre mamaları bulunmaktadır. Bebekler ne kadar istiyorsa o kadar verilmeli ana kural olmakla birlikte bu bebeklerin beslenmeyi tolore edebilmesi için hangi sıklıkla kaç cc beslenecekleri ilk etapta kilosuna ve beslenme tolerasyonuna göre doktor tarafından belirlenip genelde size söylenir ve 2 cc, 3cc, 5cc gibi yavaş yavaş arttırılır. Zamanla bebeğin size vereceği işaretlere göre miktarı ayarlayabilir duruma geleceksiniz. Temel olarak kilogram başına 150 cc gibi 24 saatte beslenirler. Yani 3 kg bir bebek 450 cc mama alıyorsa yeterlidir diyebiliriz. Biberon, emzik gibi beslenme araçlarının sterilizasyonu ve alt değiştirme, mama verme gibi işlemler öncesi el yıkama normal zamanında doğan bebeklere oranla daha büyük önem taşır. İlk altı ay riskli bebek polikliniğinde takip edilmelidirler. En önemli şeyleri aşılarıdır. Bu bebekler metabolik hastalıklar ve diğer organ anomalileri yönünden daha risklidirler. Rutin neogen ( metabolik ve genetik hastalıklar yönünden tarama halk arasında topuk kanı denir ), kalça çıkıklığı yönünden kalça ultrasonu ve göz muayeneleri, işitme testleri yapılmalıdır. Bazı prematüre bebekler problemlerine bağlı olarak fizik tedavi, gelişim nörolojisi gibi daha farklı bölümlere de yönlendirilirler.

Anne sütü bebeğiniz için en iyi besindir. Bebeğin anneden ayrı olduğu ya da emzirilemediği bazı özel durumlarda anne sütünün sağılarak daha sonra kullanılmak üzere saklanması gerekir.

Bu durumlar ana hatlarıyla söyle sıralanabilir:

1- Dudak ve damak yarıkları nedeniyle bebeğin emememesi
2- Bebeğin prematüre ve yoğun bakımda olması dolayısıyla anneden ayrı olması ya da ememesi
3- Annenin çalışması
4- Annenin sütünün bebek henüz küçük olduğu için bebeğin ihtiyacından fazla olması durumunda göğüsleri boşaltmak ve aynı zamanda sütü ziyan etmemek için
5- Annenin hasta olma, ateşlenme, ilaç ve antibiyotik kullanması durumunda süt veremeyeceği için önceden bu gibi durumları öngörerek sütünü saklaması

Anne sütü oda ısısında 8 saat, buzdolabında 24 saat, derin dondurucuda 3 ay saklanabilir.

Bunları yapmayınız:

1- Anne sütünü buzluğa koymayınız
2- Buzdolabının kapağına koymayınız

Anne sütü özel olarak üretilmiş steril süt saklama poşetleriyle saklanır. 24 saat gibi kısa bir sürede tüketilecekse daha ucuz olması açısından süt saklamak için steril idrar kapları kullanılabilir, derin dondurucuya koymak ve uzun süre saklamak açısından uygun değildirler.

Anne sütü:

1- Ben mari (ılık su dolu bir kabın içine batırılarak erimesi beklenerek, bu su kaynak olmamalıdır) usülü ile çözdürülmelidir. Buzdolabında çözünmeye bırakılabilir, oda ısısında çözünmek üzere bırakılmamalıdır.
2- Günlük kullanılacak miktarda çözdürülmeli, bir kere çözünen süt tekrar dondurulmamalıdır.

Bebekler herhangi bir nedenle emzirilemiyorsa anne sütü ya da mama vermek amacıyla biberonla beslenmeleri gerekir.

Biberon seçiminde dikkat edilecek noktalar:

1- Biberonlar cam ve polikarbonat biberonlar olmak üzere iki türlüdür. Cam biberonun avantajı sağlıksal açıdan daha güvenilir olması, sıcak mama ile temasında kanserojen madde açığa çıkma olasılığı bulunmaması, mamayı daha uzun süre sıcak tutmasıdır. Dejavantalı kırılabilmesi, ısıyı daha fazla ilettiği için mama hazırlarken elimizi daha fazla yakmasıdır. Polikarbonat biberonlar ise camdan daha kullanışlıdır çünkü kırılmazlar. Dejavantajları ise kesin olmamakla birlikte sıcak mama ile temasta kanserojen meddeler açığa çıkardığı ile ilgili araştırma ve iddialar mevcuttur ve kullanım sırasında bazılarında matlık ve lekeler oluşup yeni görünümü kaybolabilir, cam biberonda böyle bir sorun olmaz.

2- Biberon emzikleri iki türlüdür kauçuk ve silikon. Silikon olanlar daha kullanışlıdır çünkü daha geç eskir. Kauçuk olanlarda üzerinde renk değişimi, aşınma ve delinme daha sıktır ve bu durumlarda değişmeleri gerekir. İçi göründüğü için temizliğinden daha bir emin olursunuz. Ama hangiini alırsanız alın şekil olarak anne memesine daha yakın olan marka biberon emziklerini tercih edin özelliklede bebeğiniz prematüre ve düşük doğum ağırlıklı doğmuş ve emme zorluğu beslenme ve tartı alımı ile ilgili problemleri varsa. Emziklerin aylarına ve akış hızlarına dikkat edin.

2- Bebeğin ayına göre biberon boyutunu seçin yoksa küçük bir bebeğe büyük ve ağır bir biberon alarak çenesine ağırlık yaparsınız. Daha büyük bebeklerin biberonu eliyle kavraması için özel şekilli kolay kavrama biberonlar piyasada mevcuttur.

Biberon temizliği nasıl olmalıdır.

1- Biberonla beslemede aslında en önemli unsur temizlik ve biberonların sterilizasyonudur. Aksi halde bebeğiniz enfeksiyon kapabilir.

2- Biberon temizliğinde önerilen malzemelere gelince eğer alabiliyorsanız bir elektrikli buharla biberon sterilizatörü alın. Bu aletler pahalıdır ama hergün kullanacağınız için verdiğiniz paraya değer. Mama kalıntılarını iyi temizlemek için biberonu beslemeden hemen sonra bekletmeden çalkalayın böylece kalıntıların kuruyup yapışmasını önlersiniz, ve biberon temizliği amacıyla özel olarak satılan biberon temizleme fırçalarından alın. Emzik temizleme içinde küçük bir fırça gereklidir.